دانلود ، ربات ، جنگ

امروز-چهارشنبه- یک‌صد عالم مذهبی از ۳۳ کشور اسلامی در «جده» جمع شده‌اند تا در مورد نقش علمای دینی در صلح و ثبات افغانستان را بررسی کنند. این دومین روز از نشستی است که در جده برگزار شده است. مقامات دولت از جمله معاون سخن‌گوی ریاست جمهوری و سخن‌گوی شورای عالی صلح تلویحاً گفته‌اند که این نشست در ادامه‌ی نشست علمای مذهبی در کابل است و انتظار می‌رود مشابه آن جنگ ناروا اعلام شود و از صلح و روندی که حکومت آن را دنبال می‌کند، حمایت شود. حکومت در چند ماه گذشته دو نشست بزرگ دیگر، یکی در اندونیزیا و دیگری در کابل نیز برگزار کرده بود. به این ترتیب، توسل به علمای مذهبی برای تشویق طالبان به صلح و گفت‌وگو وارد سومین مرحله‌ی خود شده است. پرسیدنی است که این نشست‌ها تا چه‌اندازه حکومت را در تأمین ثبات و کشاندن پای طالبان به میز مذاکره کمک می‌کند و مهم‌تر از آن این‌که آیا صلح از این طریق دست‌یافتنی است؟

یک‌دهه از تلاش‌های حکومت‌های پساطالبان برای یافتن روزنه‌یی به سمت ثبات و کشاندن طالبان به میز گفت‌وگو و نهایتاً آشتی ملی، می‌گذرد. در ابتدا این طرح صرفاً برای آن بود که جنگ‌جویان محلی طالبان را تشویق کند تا سلاح شان را به زمین بگذارند و دست از جنگ بکشند. برای این کار شورای عالی صلح مشوق‌های مالی و حقوقی ارائه می‌کرد. این طرح به زودی بدل به ضد خود شد، چه این‌که نوع داد و ستد مالی‌یی را میان جنگ‌جویان و مسئولان محلی شورای صلح به وجود آورد و نتیجه‌یی در پی نداشت. پس از آن طرح گفت‌وگوی مستقیم با رهبران و سران طالبان پیش کشیده شد، طرحی که به انجام رساندن آن نیازمند همکاری منطقه‌یی به خصوص همکاری پاکستان، همکاری ایالات متحده‌ی امریکا و کشورهای عضو ناتو و سرانجام یافتن نقطه‌ی اشتراکی برای گفت‌وگو با طالبان بود. حکومت حامد کرزی این نقطه‌ی اشتراک را یافت. او «برادران ناراضی» را وارد ادبیات سیاسی افغانستان کرد؛ عبارتی که از یک‌سو نوعی پیوند خونی-قومی را تبیین می‌کند و از جهتی دیگر طالبان را از سطح تروریست و حامی اسامه بن‌لادن و قاتل ده‌ها هزار انسان به سطح برادر ناراضی و شاکی به وضع موجود تقلیل می‌دهد. این کار به نوعی زمینه‌ی تطهیر طالبان را فراهم کرد و در زمان حکومت وحدت ملی تا آن‌جا رسید که وزیر داخله‌ی آن در جریان آتش‌بس سه روز عید به استقبال طالبان شتافت و آن‌ها را در آغوش کشید. اما در دو مورد دیگر نه حکومت کرزی و نه حکومت وحدت ملی به توفیقی دست نیافتند.

 پاکستان در نشست چهارجانبه نشان داد که با مخفی کردن مرگ ملا عمر به بازی صلح و جنگ و امتیازگیری از آن ادامه می‌دهد و این نشست در همان‌جا متوقف شد. ایجاد دفتر طالبان در شهر دوحه‌ی قطر نیز حامد کرزی را غافل‌گیر کرد و راه به جایی نبرد. بدتر از آن، در شمار کشورهایی که با مسأله‌ی طالبان درگیر بودند، کشورهای دیگری از آسیای میانه تا روسیه و ایران و چین نیز دخیل شدند. یک گزارش تازه از «ساندی تایمز» نشان می‌دهد که زبده‌ترین نیروهای طالبان را سپاه پاسداران ایران آموزش می‌دهد. به این ترتیب طرح تطهیر طالبان و کشاندن آن‌ها از جبهات جنگ نیز سرنوشت وارونه‌یی یافت. این گروه بزرگ‌تر شد و در جریان تلاش‌های بین‌المللی صلح مانورهای سیاسی زیادی برگزار کرد و فرصت ایجاد ارتباط مستقیم با کشورهای دیگر را به دست آورد.

طرح اعمال فشار بر طالبان از طریق علمای مذهبی نیز تا کنون راه به جایی نبرده است، به این دلیل که این طرح نیز پیش از آن‌که از سر تعهد به منافع ملی و آینده‌ی کشور باشد، کوششی است برای ادامه‌ی درامه‌ی خون‌بار صلح. تحریک طالبان افغانستان گروهی با ایدیولوژی مذهبی است و سعی کرده که ساختار تشکیلاتی‌اش را نیز رنگ و بوی دینی بدهد. ماشین تولید ملا و مولوی در آن سوی خط دیورند فعال شد تا این گروه با فقدان نیروی کدری و ورزیده روبه‌رو نشود و طلاب این مدارس این نیز بدنه‌ی جنگی این گروه را سامان دادند. حکومت با توسل به علمای مذهبی می‌خواهد دست‌کم به یکی از این دو هدف دست یابد: یا دستگاه ایدیولوژیک طالبان را تضعیف کند و جهادگرایی را از میان جنگ‌جویان این گروه به حاشیه براند و یا دست‌‌کم با منطق مذهبی و زبان دینی وارد گفت‌وگو با طالبان شود.

نشست علمای مذهبی در جاکارتا با تحریم علمای مذهبی پاکستان روبه‌رو شد و به نتیجه‌یی که تعیین شده بود، نرسید: جنگ نامشروع اعلام نشد. نشست علمای مذهبی در کابل گرچه توانست از کلمه‌ی مبهم «ناروا» در تعریف جنگ طالبان و حکومت در اعلامیه‌‌ی نهایی‌اش استفاده کند اما با حمله‌ی انتحاری طالبان در همان روز پاسخ خونین گرفت و بی‌ثمر ماند. در نشست جده نیز ۱۵ عالم دینی از پاکستان دعوت شده بود که از آن میان صرفاً رییس کنسول نظارتی اسلامی آن (که تشخص مذهبی و دینی در مدارس پاکستان ندارد) در این نشست شرکت کرده است. امیدواری اصلی این بود که با کشاندن ملاهای پاکستانی در این نشست و گرفتن فتوای تحریم جنگ یا تشکیک مشروعیت آن به مبدا طالبان (مدارس دینی پاکستانی) فشار آورده شود. چنانچه می‌بینیم این نشست پیش از شروع ناکام مانده است.